Ենթադրենք՝ գնում եք համաշխարհային բաժնետոմսերի ինդեքսին հետևող բորսայում շրջանառվող ֆոնդի (ETF) մեկ փայ։ Ձեր հաշվում այժմ երևում է մեկ տող՝ ֆոնդի անվանումը, գինը և Ձեր փայերի քանակը։ Թվում է, թե գնել եք մեկ բան։ Ինչ-որ իմաստով՝ այո։ Սակայն այդ տողի հետևում հարյուրավոր կամ հազարավոր ընկերություններ են, և ֆոնդի միջոցով Դուք դրանցից յուրաքանչյուրի մի փոքր մասն ունեք։

Ֆոնդը՝ ընդհանուր զամբյուղ

ETF-ը միավորում է բազմաթիվ ներդրողների գումարները և դրանցով ձեռք բերում ներդրումների ցանկ՝ սովորաբար բաժնետոմսեր կամ պարտատոմսեր։ Ֆոնդի փայ գնելով՝ Դուք ձեռք եք բերում այդ ընդհանուր զամբյուղի մի մասը։ Եթե ֆոնդն ունի 1 500 ընկերության բաժնետոմսեր, Դուք ունեք այդ բոլոր 1 500-ի մի փոքր մասը՝ նույն համամասնություններով, ինչ ֆոնդը։

Դուք չեք մասնակցում յուրաքանչյուր ընկերության բաժնետերերի ժողովին և նամակներ չեք ստանում դրանցից։ Դրանով զբաղվում է ֆոնդը։ Ձեզ համար ամեն ինչ ավելի պարզ է․ Ձեր փայի արժեքը բարձրանում և իջնում է ֆոնդի ներսում եղած բոլոր ներդրումների արժեքի հետ միասին։

ETF-ների մեծ մասը հետևում է ինդեքսի

Ինդեքսը կանոններով կազմված հրապարակային ցանկ է, օրինակ՝ «զարգացած երկրների խոշորագույն ընկերությունները՝ կշռված ըստ չափի»։ Ինդեքսը հրապարակող ընկերությունը թարմացնում է ցանկը, իսկ ETF-ի խնդիրն է հնարավորինս ճշգրիտ պահել այն, ինչ ներառված է ցանկում։ Ֆոնդում ոչ ոք չի որոշում, որ այս ամիս որևէ ընկերություն էժան է թվում։ Այդ պատճառով նման ֆոնդերը կոչվում են պասիվ կառավարվող, և հենց դա է հիմնական պատճառը, որ դրանց կառավարումն այդքան էժան է։

Գործնականում ETF ընտրելիս Դուք հիմնականում ինդեքս եք ընտրում։ Նույն ինդեքսին հետևող երկու ֆոնդ գրեթե նույն ներդրումներն ունեն։ Դրանք սովորաբար տարբերվում են ծախսերով, ծավալով և կառավարման մանրամասներով։

Որտեղ է պահվում Ձեր գումարը

Ֆոնդի ներդրումները պահվում են առանձին կազմակերպությունում՝ ֆոնդի պահառուի մոտ, և չեն խառնվում ֆոնդը կառավարող ընկերության սեփական միջոցներին։ Եթե կառավարող ընկերությունը խնդիրներ ունենա, ներդրումները շարունակում են պատկանել ֆոնդի ներդրողներին։ ԱՄՆ-ում և Եվրամիությունում կարգավորվող ֆոնդերը պարտավոր են աշխատել հենց այսպես։

Բորսայում շրջանառվող ամեն գործիք չէ, որ այսպես է կառուցված։ Օրինակ՝ ETN-ը (exchange-traded note) այն թողարկած բանկի վճարման պարտավորություն է, ուստի Դուք կախված եք այդ բանկի կայունությունից։ Համոզվեք, որ ձեռք եք բերում հենց ֆոնդ։

Գնում և վաճառք

ETF-ի փայերը շրջանառվում են ֆոնդային բորսայում, ուստի դրանք գնում եք բրոքերի միջոցով՝ բորսայի աշխատանքային ժամերին և տվյալ պահի շուկայական գնով։ Այդ գինը շատ մոտ է մնում ֆոնդի ներդրումների արժեքին, քանի որ խոշոր առևտրային ընկերությունները միջամտում են, երբ դրանք տարբերվում են։ Դուք վճարում եք բրոքերի միջնորդավճարը, եթե այն կա, և գնման ու վաճառքի գների միջև փոքր տարբերությունը (սփրեդ)։ Խոշոր և տարածված ֆոնդերի դեպքում այդ տարբերությունը սովորաբար շատ փոքր է։

Ինչ ստուգել ընտրելուց առաջ

  • Որ ինդեքսին է հետևում ֆոնդը։ Հենց դա է որոշում, թե իրականում ինչ եք ունենալու։
  • Տարեկան ծախսերը, որոնք նշվում են որպես TER կամ ընթացիկ ծախսեր։
  • Ֆոնդի ծավալը։ Շատ փոքր ֆոնդերի փակվելու հավանականությունն ավելի մեծ է։
  • Շահաբաժինները վերաներդրվում են, թե վճարվում են Ձեզ (Acc կամ Dist)։

Harust-ի ֆոնդերի վերլուծությունը ցույց է տալիս այս չորսը յուրաքանչյուր ֆոնդի համար՝ նշելով, թե որ ամփոփ տեղեկագրից և որ ամսաթվից է վերցված յուրաքանչյուր թիվը։